| To'g'ridan-to'g'ri nasiyaga savdo (umumiy nasiyaga sotish) |
Tavsif:Sotuvchi (do'kon yoki korxona) tovarni yetkazib bergandan keyin to'lovni muddatga qoldirib sotadi. To'lov bir martalik yoki bo'lib-bo'lib amalga oshirilishi mumkin. Asosiy qoidalar va shartlar:FK 421-modda: To'lov muddati shartnomada ko'rsatiladi, aks holda umumiy muddat (FK 242-modda) qo'llaniladi. Tovar sotuvchining mulki bo'lib qoladi (garov sifatida). Kechikishda jarima (FK 327-modda) va tovar qaytarib olish huquqi bor. |
| Bo'lib-bo'lib to'lovli nasiyaga savdo (installment payment) |
Tavsif:To'lov qismlarga bo'linib, belgilangan tartib va muddatlarda to'lanadi (masalan, oylik to'lovlar). Asosiy qoidalar va shartlar:FK 422-modda: Har bir to'lovning muddati va miqdori aniq ko'rsatilishi shart. Bir to'lov kechiksa, butun shartnoma bekor qilinishi mumkin. Xaridor muddatidan oldin to'liq to'lash huquqiga ega. |
| Mikromoliya tashkilotlari orqali nasiyaga savdo |
Tavsif:Mikrokredit tashkilotlari (MMT) vositasida amalga oshiriladi, ko'pincha kichik miqdorli tovarlar uchun. Asosiy qoidalar va shartlar:Markaziy bank nizomi (2024-yil): Kapitallashuv va muammoli kreditlar (NPL) nazorat qilinadi. To'lov muddatidan oldin to'lashda qo'shimcha haq undirilmaydi. |
| Bank orqali nasiyaga savdo |
Tavsif:Tijorat banklari yoki islom banklari orqali moliyalashtiriladi, tovar narxiga ustama qo'shiladi. Asosiy qoidalar va shartlar:FK 432-modda: Chakana savdo shartnomasi asosida, narx e'lon qilinganidek. Banklar litsenziya asosida faoliyat yuritadi, qarz oluvchi majburiyatlari qat'iy. |
| Islomiy nasiyaga savdo (murobaha va boshqalar) |
Tavsif:Mikromoliya tashkilotlari tomonidan shariat tamoyillariga asoslangan: murobaha (nasiyaga sotish), salam (oldindan to'lov), muzoraba (foyda taqsimlash), mushoraka (sherikchilik), ijara (ijara). Asosiy qoidalar va shartlar:2024-yil nizomi: Tovar narxi va ustama aniq ko'rsatiladi, ribo (foiz) taqiqlanadi. Mijozga qayta sotish taqiqlanadi, vositachilik haqlari yo'q. |
| Chakana va maxsus turlar (namuna asosida, avtomat orqali, yetkazib berish shartli) |
Tavsif:Do'konlar, onlayn platformalar yoki avtomatlar orqali, namuna/katalog asosida sotiladi. Asosiy qoidalar va shartlar:FK 429-431-moddalar: Yetkazib berish muddati va sifati qat'iy, nuqsonli tovar 10 kun ichida almashtiriladi (FK 433-modda). |